De duurzame inzetbaarheidsindex

Wat je nog niet ziet, kost vaak al geld

Een medewerker die zich ziek meldt, is zichtbaar. Een vacature die maanden openstaat ook. En wanneer iemand vertrekt, verschijnen de kosten uiteindelijk vanzelf in de cijfers.

Maar wat kost de medewerker die niet ziek is, maar structureel op 70% functioneert?

Wat kost een team waarin de werkdruk langzaam oploopt?
Waar medewerkers minder initiatief nemen, energie verliezen of zich steeds minder verbonden voelen met de organisatie?
En wat kost een leidinggevende die pas ontdekt dat er iets speelt wanneer een medewerker zijn ontslag indient?

Wat nog niet zichtbaar is, kan wel degelijk geld kosten.

De door TNO ontwikkelde Duurzame Inzetbaarheidsindex (DIX) helpt organisaties om juist dát zichtbaar te maken.

De duurzame inzetbaarheidsindex

De Duurzame Inzetbaarheidsindex (DIX) brengt systematisch in kaart hoe medewerkers ervoor staan op factoren die bepalend zijn voor hun duurzame inzetbaarheid.

De DIX is ontwikkeld door TNO en biedt een onderbouwde manier om inzicht te krijgen in duurzame inzetbaarheid binnen een organisatie.

Daarmee ontstaat niet alleen een beeld van hoe medewerkers hun huidige situatie ervaren, maar vooral van de factoren waarop de organisatie invloed kan uitoefenen.

Het resultaat is geen verzameling losse meningen, maar een fundament voor gerichte keuzes.

Waar gaat het goed? Waar ontstaat risico? En waar levert interventie de meeste waarde op?

De verborgen kosten zitten vóór het verzuim

Stel dat het verzuimpercentage binnen jouw organisatie acceptabel is. Betekent dat dan automatisch dat de organisatie duurzaam inzetbaar is? Nee.

Tussen volledig gezond en productief werken en daadwerkelijk uitvallen zit een groot gebied dat in veel managementrapportages nauwelijks zichtbaar wordt.

Daar bevinden zich medewerkers die:

structureel vermoeid aan hun werkdag beginnen of eindigen;
wel aanwezig zijn, maar minder productief zijn;
steeds minder initiatief of eigenaarschap tonen;
onvoldoende ruimte ervaren om hun werk goed te organiseren;
twijfelen of ze over een jaar nog bij de organisatie willen werken;
onvoldoende herstellen van de belasting van hun werk;
of meer in hun mars hebben dan de organisatie momenteel benut.

Op de verzuimrapportage staan ze nog gewoon als aanwezig. Economisch gezien is dat een te beperkte conclusie. Want verminderde productiviteit, ongewenst verloop, lagere betrokkenheid, verlies aan kennis en voorziene uitval hebben allemaal een prijs.

De rekening begint al te lopen voordat iemand zich ziek meldt.

Wat krijg je als organisatie in beeld?

Met de Duurzame Inzetbaarheidsindex ontstaat een integraal beeld van de duurzame inzetbaarheid van medewerkers en de factoren die daarop van invloed zijn.

Niet om nóg een dashboard te creëren.

Maar om betere gesprekken en betere beslissingen mogelijk te maken.

De uitkomsten helpen bijvoorbeeld bij vragen als:

Niet meten om het meten

Een scan heeft pas waarde wanneer de uitkomst tot betere beslissingen leidt. Daarom zien wij de Duurzame Inzetbaarheidsindex niet als eindproduct, maar als startpunt voor gerichte verbetering.

1. Meten

Medewerkers vullen de DIX in. Zo ontstaat een onderbouwd beeld van de duurzame inzetbaarheid binnen de organisatie.

2. Begrijpen

We analyseren de uitkomsten en kijken verder dan gemiddelden. Waar zitten opvallende verschillen, risico's en kansen?

3. Prioriteren

Niet alles hoeft tegelijk. We bepalen welke thema's de grootste impact hebben op medewerkers én organisatieresultaten.

4. Handelen

De inzichten worden vertaald naar concrete interventies. Op individueel niveau, binnen teams, in leiderschap of organisatiebreed.

5. Opnieuw meten

Door periodiek te meten wordt zichtbaar of interventies daadwerkelijk effect hebben.

Zo verandert duurzame inzetbaarheid van een HR-thema in een bestuurbaar organisatievraagstuk.

van HR-instrument naar Managementrapportage

Duurzame inzetbaarheid wordt nog te vaak gezien als het domein van HR.

Maar de gevolgen ervan staan rechtstreeks op de agenda van directie en MT.

Productiviteit
Continuïteit
Verzuim
Verloop
Arbeidsmarktkrapte
Leiderschap
Organisatieverandering
Klanttevredenheid

Het zijn verschillende onderwerpen, maar ze hebben één belangrijke overeenkomst:

uiteindelijk zijn het mensen die het resultaat moeten realiseren.

Daarom hoort inzicht in duurzame inzetbaarheid niet alleen thuis in het HR-dashboard.

Het hoort thuis in de bestuurskamer.

Misschien is er helemaal geen probleem

Dat kan.

Misschien zijn medewerkers vitaal, gemotiveerd en goed toegerust voor hun werk. Misschien sluiten belasting en belastbaarheid uitstekend op elkaar aan en beschikt de organisatie over precies het juiste leiderschap en ontwikkelklimaat.

Dat zou een uitstekende uitkomst zijn. Maar zonder inzicht blijft ook dat een aanname (of een droomscenario).

En precies daar zit het verschil tussen denken dat het goed gaat en weten waar je staat.

De DIX maakt zichtbaar wat normaal gesproken pas aandacht krijgt wanneer het gevolgen begint te krijgen.

Wat kost wat je nog niet ziet?

Dat is uiteindelijk de interessantste vraag.

Niet alleen:

“Hoe hoog is ons verzuim?”

Maar ook:

“Welk deel van onze capaciteit, energie en potentieel benutten we vandaag niet?”

En:

“Welke kosten kunnen we voorkomen wanneer we eerder weten waar het begint te knellen?”

Dat gesprek voeren we graag met HR, directie en MT.

Laten we eerst kijken of meten voor jullie organisatie zinvol is

In een vrijblijvend gesprek bespreken we jullie organisatie, de beschikbare managementinformatie en de vraagstukken rond inzetbaarheid, verzuim, verloop en productiviteit.

Veelgestelde vragen en antwoorden

Wat is de Duurzame Inzetbaarheidsindex (DIX)?

De Duurzame Inzetbaarheidsindex is een wetenschappelijk onderbouwd meetinstrument waarmee je inzicht krijgt in de duurzame inzetbaarheid van medewerkers. De DIX kijkt niet alleen naar gezondheid, maar onder andere ook naar kennis en vaardigheden, werkplezier, werk-privébalans, persoonlijk leiderschap en het vermogen om nu én in de toekomst goed te blijven presteren. Daarmee ontstaat een integraal beeld van wat medewerkers nodig hebben om gezond, gemotiveerd en productief te blijven werken

Wat is de relatie tussen de DIX en TNO?

De Duurzame Inzetbaarheidsindex is door TNO ontwikkeld op basis van jarenlang wetenschappelijk onderzoek naar duurzame inzetbaarheid. Hobp is innovatiepartner van TNO en heeft de methodiek vertaald naar een digitale onderzoeksomgeving met onder andere rapportages, dashboards, benchmarkgegevens en financiële analyses. Dé Werkbeleving zet deze methodiek in om organisaties niet alleen inzicht te geven, maar de resultaten vervolgens te vertalen naar concrete verbeteracties.

Is de DIX wetenschappelijk gevalideerd?

Ja. De DIX is gebaseerd op de kennisbasis en het langjarige onderzoek van TNO naar duurzame inzetbaarheid. De resultaten kunnen bovendien worden afgezet tegen landelijke en branchegerichte benchmarkdata. Dat maakt het verschil met veel zelfontwikkelde medewerkerscans: je krijgt niet alleen een score, maar een onderbouwd referentiekader waarmee je die score kunt interpreteren.

Kan de DIX worden ingezet als MTO?

Ja. De DIX kan officieel worden ingezet als MTO. Het verschil met een traditioneel medewerkerstevredenheidsonderzoek is vooral de bredere scope. Een MTO richt zich doorgaans primair op de beleving en tevredenheid van medewerkers. De DIX brengt verschillende factoren rond duurzame inzetbaarheid in samenhang in beeld en verbindt die aan thema's als productiviteit, verzuimrisico en werkvermogen. Daarmee verschuift de vraag van “Hoe tevreden zijn onze medewerkers?” naar “In hoeverre zijn onze mensen in staat én gemotiveerd om duurzaam goed te blijven presteren?”

Kan de DIX ook als PMO worden ingezet?

Ja. De DIX kan ook worden ingezet als PMO-check. Informeer bij ons naar branche specifieke uitzonderingen. De kracht van de DIX is dat niet uitsluitend naar gezondheid of vitaliteit wordt gekeken, maar ook naar factoren zoals werkplezier, werkvermogen, balans, vaardigheden en omstandigheden die het functioneren kunnen belemmeren. Daarmee ontstaat een veel breder beeld van risico's die de inzetbaarheid van medewerkers beïnvloeden.

We hebben al een MTO en/of PMO. Waarom zouden we dan ook de DIX inzetten?

Misschien hoeft dat ook helemaal niet. De relevante vraag is welke managementinformatie je nu mist. Traditionele onderzoeken kunnen waardevolle informatie opleveren, maar behandelen thema's vaak afzonderlijk. De DIX is juist bedoeld om verschillende factoren die duurzame inzetbaarheid beïnvloeden in samenhang te bekijken en deze te verbinden aan risico's voor verzuim, productiviteit en continuïteit. Het doel is dus niet méér meten, maar meer kunnen doen met wat je meet.

Wat een belangrijke extra waarde is van de DIX is ten opzichte van een PMO of MTO is de vertaling van de data in een kosten baten analyse. Wat zijn de huidige kosten van verminderde inzetbaarheid (lees: productiviteit).

Wat is roze verzuim?

Roze verzuim beschrijft medewerkers die wel aanwezig zijn, maar niet volledig inzetbaar zijn. Er is geen ziekmelding en dus zie je hen niet terug in het reguliere verzuimpercentage. Toch kan sprake zijn van verminderde energie, motivatie, concentratie, werkvermogen of productiviteit. De loonkosten lopen volledig door, terwijl de feitelijk geleverde capaciteit lager kan liggen. Juist omdat roze verzuim nauwelijks zichtbaar is in traditionele managementrapportages, kan het lange tijd onder de radar blijven.

Wat heeft roze verzuim met duurzame inzetbaarheid te maken?

Feitelijk zijn het twee kanten van dezelfde medaille. Duurzame inzetbaarheid gaat over het vermogen om gezond, gemotiveerd en productief te kunnen blijven werken. Roze verzuim ontstaat wanneer die inzetbaarheid afneemt, terwijl iemand nog wel gewoon aan het werk is. De DIX helpt daarom niet alleen zichtbaar te maken wie uiteindelijk mogelijk risico loopt op uitval, maar vooral waar verlies van inzetbaarheid al eerder ontstaat.

Waarom is roze verzuim interessant voor Directie en MT?

Omdat hier een financieel risico zit dat meestal niet als aparte post in de managementrapportage verschijnt. Een medewerker kan 100% op de loonlijst staan, 0% ziekteverzuim hebben en toch structureel minder capaciteit leveren. Verminderde inzetbaarheid kan daarnaast doorwerken in kwaliteit, klanttevredenheid, werkdruk bij collega's, verloop en uiteindelijk ziekteverzuim. Daarmee is duurzame inzetbaarheid niet uitsluitend een HR-vraagstuk, maar ook een vraagstuk van productiviteit, capaciteit en bedrijfscontinuïteit.

Kan de DIX ook de financiële impact zichtbaar maken?

Ja. Binnen de methodiek die Dé Werkbeleving toepast kunnen onderzoeksresultaten financieel worden vertaald, onder meer met KoBaDi-rekenmodellen. Daardoor kan inzicht ontstaan in de financiële consequenties van verminderde inzetbaarheid en roze verzuim. Dat maakt het voor directie en MT gemakkelijker om investeringen in duurzame inzetbaarheid af te wegen tegen de kosten van niets doen.

Krijgen we alleen een gemiddelde organisatiescore?

Nee. Het doel is juist om te ontdekken waar kansen en risico's zich bevinden. De resultaten kunnen inzicht geven in relevante thema's, patronen, prioriteiten en verschillen binnen de organisatie, waarbij de privacy van individuele medewerkers wordt beschermd. Daarnaast kunnen resultaten worden vergeleken met beschikbare TNO-benchmarkgegevens.

Wat gebeurt er na het onderzoek?

Meten is voor ons niet het eindpunt. De waarde ontstaat pas wanneer duidelijk wordt waar je iets aan moet doen, waarom en met welke prioriteit. Dé Werkbeleving helpt daarom de resultaten te vertalen naar gerichte interventies. Dat kan bijvoorbeeld gaan over leiderschap, teamontwikkeling, werkorganisatie, communicatie, autonomie, vitaliteit of individuele ontwikkeling. Vervolgens kan een nieuwe meting zichtbaar maken of de gekozen aanpak daadwerkelijk effect heeft.

Voor welke organisaties is de DIX interessant?

Voor organisaties die verder willen kijken dan verzuimcijfers en medewerkerstevredenheid alleen. Vooral wanneer directie, MT en HR beter willen begrijpen waar risico's rond inzetbaarheid, productiviteit en behoud van medewerkers ontstaan, biedt de DIX relevante managementinformatie. De methode is daarmee zowel preventief als strategisch inzetbaar.

Hoe starten we met de Duurzame Inzetbaarheidsindex?

Niet met een vragenlijst, maar met een gesprek. We kijken eerst naar de vraag die jullie als organisatie willen beantwoorden, welke informatie al beschikbaar is en welke beslissingen je met de uitkomsten wilt kunnen nemen. Pas daarna bepalen we of en hoe de DIX het beste kan worden ingezet. Daarvoor stellen we in samenspraak een routekaart op die aansluit op jullie doel.

Zijn de resultaten anoniem?

Ja. De DIX-omgeving is AVG-proof ingericht en individuele resultaten zijn niet herleidbaar voor de werkgever. Een bedrijfsrapportage wordt vanaf 30 deelnemers gegenereerd om de privacy van medewerkers te beschermen. Dat is belangrijk voor de betrouwbaarheid van het onderzoek: medewerkers moeten hun situatie eerlijk kunnen beoordelen zonder het gevoel te hebben dat hun individuele antwoorden bij de werkgever terechtkomen.

Duurzame inzetbaarheidsindex

Wat je nog niet ziet, kost vaak al geld

Van onderbuikgevoel naar inzicht en feiten